Testo originale
[14] Huic tam pacatae profectioni ab urbe regis Etrusci abhorrens mos
traditus ab antiquis usque ad nostram aetatem inter cetera sollemnia
manet, bona Porsennae regis uendendi. Cuius originem moris necesse est
aut inter bellum natam esse neque omissam in pace, aut a mitiore
creuisse principio quam hic prae se ferat titulus bona hostiliter
uendendi. Proximum uero est ex iis quae traduntur Porsennam discedentem
ab Ianiculo castra opulenta, conuecto ex propinquis ac fertilibus
Etruriae aruis commeatu, Romanis dono dedisse, inopi tum urbe ab
longinqua obsidione; ea deinde, ne populo immisso diriperentur
hostiliter, uenisse, bonaque Porsennae appellata, gratiam muneris magis
significante titulo quam auctionem fortunae regiae quae ne in potestate
quidem populi Romani esset. omisso Romano bello
Porsenna, ne frustra in ea loca exercitus adductus uideretur, cum parte
copiarum filium Arruntem Ariciam oppugnatum mittit. Primo Aricinos res
necopinata perculerat; arcessita deinde auxilia et a Latinis populis et
a Cumis tantum spei fecere, ut acie decernere auderent. Proelio inito,
adeo concitato impetu se intulerant Etrusci ut funderent ipso incursu
Aricinos: Cumanae cohortes arte aduersus uim usae declinauere paululum,
effuseque praelatos hostes conuersis signis ab tergo adortae sunt. Ita
in medio prope iam uictores caesi Etrusci. Pars perexigua, duce amisso,
quia nullum propius perfugium erat, Romam inermes et fortuna et specie
supplicum delati sunt. Ibi benigne excepti diuisique in hospitia.
Curatis uolneribus, alii profecti domos, nuntii hospitalium
beneficiorum: multos Romae hospitum urbisque caritas tenuit. His locus
ad habitandum datus quem deinde Tuscum uicum appellarunt.
[15] Sp. Larcius inde et T. Herminius, P. Lucretius inde et P. Valerius
Publicola consules facti. Eo anno postremum legati a Porsenna de
reducendo in regnum Tarquinio uenerunt; quibus cum responsum esset
missurum ad regem senatum legatos, missi confestim honoratissimus
quisque ex patribus. Non quin breuiter reddi responsum potuerit non
recipi reges, ideo potius delectos patrum ad eum missos quam legatis
eius Romae daretur responsum, sed ut in perpetuum mentio eius rei
finiretur, neu in tantis mutuis beneficiis in uicem animi
sollicitarentur, cum ille peteret quod contra libertatem populi Romani
esset, Romani, nisi in perniciem suam faciles esse uellent, negarent
cui nihil negatum uellent. Non in regno populum Romanum sed in
libertate esse. Ita induxisse in animum, hostibus portas potius quam
regibus patefacere; ea esse uota omnium ut qui libertati erit in illa
urbe finis, idem urbi sit. Proinde si saluam esse uellet Romam, ut
patiatur liberam esse orare. Rex uerecundia uictus "quando id certum
atque obstinatum est" inquit, "neque ego obtundam saepius eadem
nequiquam agendo, nec Tarquinios spe auxilii, quod nullum in me est,
frustrabor. Alium hinc, seu bello opus est seu quiete, exsilio quaerant
locum, ne quid meam uobiscum pacem distineat." Dictis facta amiciora
adiecit; obsidum quod reliquum erat reddidit; agrum Veientem, foedere
ad Ianiculum icto ademptum, restituit. Tarquinius spe omni reditus
incisa exsulatum ad generum Mamilium Octauium Tusculum abiit. Romanis
pax fida cum Porsenna fuit.
[16] Consules M. Valerius P. Postumius. Eo anno bene pugnatum cum
Sabinis; consules triumpharunt. Maiore inde mole Sabini bellum
parabant. Aduersus eos et ne quid simul ab Tusculo, unde etsi non
apertum, suspectum tamen bellum erat, repentini periculi oreretur, P.
Valerius quartum T. Lucretius iterum consules facti. Seditio inter
belli pacisque auctores orta in Sabinis aliquantum inde uirium
transtulit ad Romanos. Namque Attius Clausus, cui postea Appio Claudio
fuit Romae nomen, cum pacis ipse auctor a turbatoribus belli premeretur
nec par factioni esset, ab Inregillo, magna clientium comitatus manu,
Romam transfugit. His ciuitas data agerque trans Anienem; Vetus Claudia
tribus?additis postea nouis tribulibus?qui ex eo uenirent agro
appellati. Appius inter patres lectus, haud ita multo post in principum
dignationem peruenit. Consules infesto exercitu in agrum Sabinum
profecti cum ita uastatione, dein proelio adflixissent opes hostium ut
diu nihil inde rebellionis timeri posset, triumphantes Romam redierunt.
P. Valerius, omnium consensu princeps belli pacisque artibus, anno post
Agrippa Menenio P. Postumio consulibus moritur, gloria ingenti, copiis
familiaribus adeo exiguis, ut funeri sumptus deesset; de publico est
datus. Luxere matronae ut Brutum. Eodem anno duae coloniae Latinae,
Pometia et Cora, ad Auruncos deficiunt. Cum Auruncis bellum initum;
fusoque ingenti exercitu, qui se ingredientibus fines consulibus
ferociter obtulerat, omne Auruncum bellum Pometiam compulsum est. Nec
magis post proelium quam in proelio caedibus temperatum est; et caesi
aliquanto plures erant quam capti, et captos passim trucidauerunt; ne
ab obsidibus quidem, qui trecenti accepti numero erant, ira belli
abstinuit. Et hoc anno Romae triumphatum.
|
Traduzione
Attenzione!!!
Area riservata ai soli iscritti
L'iscrizione è gratuita, se non sei già iscritto registrati
Se sei già iscritto effettua il login
|
|